Anlaşmalı Boşanma Nedir
- Anlaşmalı boşanma davası tarafların anlaşmaya vararak birlikte dava açmaları ya da eşlerden birinin açılan davayı kabul etmesi ile gerçekleşir. Taraflar boşanma ve ferileri niteliğinde olan velayet, nafaka , ziynet, malvarlığı vs. hususunda anlaşma sağladıkları için çekişmeli boşanma davasına nazaran çok daha kısa sürede sonuçlanan bir davadır. Anlaşmalı boşanma hususu Türk Medeni Kanunu 166. Maddesinin 3. Fıkrasında düzenlenmiştir.
TMK 166/3 : Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır: Bu şart ile tarafların daha birbirini iyice tanımadan boşanmaları engellenmek istenmiştir. Bu sürenin başlangıcı resmi nikah ile evlenme tarihidir. İmam nikahı ile evlenme tarihi bu süreye dahil edilmez. Bu süre şartı gerçekleşmeden dava açılması halinde dava mahkemece usulden reddedilecektir.
- Boşanmak için eşler ya birlikte mahkemeye başvurmalı ya da bir eş diğerinin açtığı boşanma davasını kabul etmelidir: Evlilik birliğinin kurulmasından itibaren en az bir yıl evli olan eşler birlikte mahkemeye başvurarak ,ya da eşlerden birinin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi ile boşanma gerçekleşir. Tarafların birlikte mahkemede bulunması gerekmektedir. Anlaşmalı boşanmaya karar veren çiftlerin hazırlayacakları ya da avukat aracılığı ile hazırlatacakları protokolü mahkemeye sunmaları gerekmektedir. Bu protokolde nafaka, velayet, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyaları, taşınır ve taşınmaz mallara ilişkin bir çok husus detaylı olarak düzenlenmektedir.
- Hakimin tarafları bizzat dinlemesi : Bu şart tarafların boşanmaya karar verebilmesi için tarafların iradelerini serbestçe açıklayıp açıklamadıklarını kontrol için konulmuştur. Bunun gibi tarafların boşanma hususunda bir kez daha düşünmelerinde de olanak sağlamaktadır. Taraflar mahkemede bir avukat aracılığı ile temsil edilseler bile, hakim tarafları huzuruna çağırıp onları bizzat dinlemek zorundadır, sadece avukatları dinlemek ile yetinemez.
- Tarafların yapmış olduğu anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunması : Hakim tarafların yaptığı düzenlemeyi uygun bulmazsa tarafların ve çocukların menfaatini göz önünde bulundurarak gerekli olan değişiklikleri yapar. Anlaşma ancak bu değişiklikleri tarafların kabul etmesi ile geçerli olacaktır. Yani hem tarafların boşanma ve diğer hususlarda anlaşmaları hem de hakimin taraflarca yapılan düzenlemeyi onaylaması gerekmektedir. Aksi takdirde hakim davayı reddedebilir. Ancak hakimin anlaşmalı boşanma davasını reddetmesi , tarafların sonradan anlaşarak yeniden TMK 166/3’e dayanarak anlaşmalı boşanma davası açmasına ya da tek başlarına başka bir boşanma sebebine dayanarak dava açmalarına engel değildir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir, Nasıl Hazırlanır?
- Anlaşmalı boşanma protokolü tarafların boşanma ve ferileri konusunda anlaştıklarını gösterir bir sözleşme niteliğindedir. Bu anlaşmalı boşanma sözleşmesinin yazılı olması şart değildir. Ancak anlaşmalı boşanma ve ferileri olan nafaka, velayet ve mali konuşlarda uyuşmazlık yaşanmaması adına detaylı bir şekilde protokol hazırlanması tercih edilmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolünde mali hususlar yani maddi ve manevi tazminat, eşlerden birinin talebi var ise yoksulluk nafakası, çocuğun velayeti hususu, velayet kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulması , çocuk ile hangi günler hangi saat dilimleri arasında kişisel ilişki kurulacağı ve iştirak nafakası hususları, mal paylaşımı ve taraflarca belirlenecek birçok husus düzenlenebilir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Eşlerden Birinin Vazgeçmesi
- Anlaşmalı boşanma davası açıldıktan sonra eşlerden birinin vazgeçmesi halinde dava reddedilmez, anlaşmalı boşanma davası çekişmeli boşanma davası olarak devam eder
Anlaşmalı Boşanmaya Karar Verildikten Sonra Taraflar İtiraz Edebilir mi?
- Mahkemece tarafların sunmuş olduğu protokol kabul edilerek anlaşmalı boşanma kararı verilmesi halinde tarafların bu karara itiraz etmeleri mümkündür. Karar taraflara tebliğ edildikten sonra yasal süresi içinde anlaşmalı boşanma kararına itiraz etmek mümkündür. Bu durumda karar kesinleşmeden yapılan itiraz ile dava çekişmeli boşanma davası olarak devam eder.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2015/26613 E. , 2017/4063 K.
‘’…Taraflar Türk Medeni Kanununun 166/3. maddesi uyarınca boşanmışlar, hüküm davalı taralından temyiz edilmiştir. Anlaşmalı boşanma yönünde oluşan karar kesinleşinceye kadar eşlerin bu yöndeki diğer bir ifadeyle gerek boşanmanın mali sonuçları, gerekse çocukların durumu hususunda kabul edilen düzenlemeleri kapsayan irade beyanından dönmesini engelleyici yasal bir hüküm bulunmamaktadır. Türk Medeni Kanununun 166/3. maddesi gereğince boşanmalarına karar verilse dahi davalının anlaşmalı boşanma hükmünü gerçekleşen anlaşmaya rağmen temyiz etmesi davadan açıkça feragat etmedikçe anlaşmalı boşanma yönündeki iradesinden rücu niteliğinde olup, bu halde anlaşmalı boşanma davasının “çekişmeli boşanma” (TMK m. 166/1-2) olarak görülmesi gerekir.’’
Anlaşmalı Boşanma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Aile hukukundan kaynaklanan davalarda görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde görevli mahkeme genel mahkeme niteliğindeki asliye hukuk mahkemeleridir.
Yetkili Mahkeme ise TMK 168: Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Ancak bu yetki kuralı kesin değildir. Zira anlaşmalı boşanma davasında çekişmeli bir husus bulunmadığından taraflar yetkiye ilişkin bir itirazda bulunamayacaktır. Bu sebeple taraflar istedikleri bir yerde anlaşmalı boşanma davasını açabilecektir.
