SUÇ İŞLEME VE HAYSİYETSİZ HAYAT SÜRME NEDENİYLE BOŞANMA (TMK 163)
Madde 163 – Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.
Küçük düşürücü suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanma davası ,küçük düşürücü suç işleyen ve haysiyetsiz hayat süren eşe karşı açılır. Bu boşanma sebebi kusura dayalı, özel fakat nispidir. Yani hakim eşlerden birinin küçük düşürücü suç işlediğine ya da haysiyetsiz hayat sürdüğüne kanaat getirirse boşanmaya karar verir.
- Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Kavramı
- Küçük Düşürücü Suç İşleme
Madde metnine göre de her türlü suç değil sadece küçük düşürücü suç işleme boşanma nedeni sayılmıştır. Suçun küçük düşürücü suç olup olmadığı hususu verilen cezaya göre değil toplumdaki yerleşik anlayışa göre hakim tarafından takdir edilecektir. Hırsızlık, dolandırıcılık ,kaçakçılık ,cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti yapmak vs. suçlar küçük düşürücü suç niteliğindedir. Bu örnekleri çoğaltabiliriz. Suç işleyen eşin bu suçtan dolayı mahkum olup olmamasının boşanma davası yönünden bir önemi yoktur. Küçük düşürücü suçun evlendikten sonra işlenmiş olması gerekmektedir. Bu suç evlenmeden önce işlenmişse ,bunu bilmeyen eş şartları varsa hata ya da hileye göre evlenmenin iptalini talep edebilir ya da temelden sarsılma nedeniyle boşanma davası açabilir. Ayrıca işlenen küçük düşürücü suçun kasıtlı olarak işlenmiş olması gerekmektedir. Suç işleyen eşin ayırt etme gücü yoksa ,hukuka uygunluk sebeplerinden birinin varlığı ya da kasıtlı olmayıp taksirle işlenen bir suç varsa suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme nedenine dayanarak boşanma davası açılamaz. Örneğin meşru müdafa kapsamında kendisini savunmak amacıyla suç teşkil eden eylemi gerçekleştiren kişi için bu sebebe dayanarak boşanma davası açılamaz.
- Haysiyetsiz Hayat Sürme
Haysiyetsiz hayat sürme toplumun genel ahlak ve kurallarıyla bağdaşmayacak ve toplumun değer yargılarıyla çatışan, olumsuz nitelikte kabul edilen şekilde yaşamaktır. Genellikle randevu evi işletme, hayat kadını olarak çalışma, kumarbazlık, alkol bağımlılığı, insan ticareti yapmak, teşhircilik yapmak haysiyetsiz hayat sürme olarak kabul edilmektedir. Bir bir defaya mahsus davranışlar haysiyetsiz hayat sürme sebebiyle boşanma davası açılmasına engeldir. Haysiyetsiz hayat sürme teşkil eden davranışın süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Haysiyetsiz hayat sürme evlenmeden önce de bulunabilir ancak bu sebeple boşanma davasına konu olabilmesi için evlilik sırasında da devam etmesi gerekmektedir. Sadece evlilik öncesi bulunan bu davranışı diğer eş bilmediği ve sonradan öğrendiği takdirde şartları varsa hata ya da hileye dayanarak evlenmenin iptali talep edilebilir.
- Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürmenin Diğer Eş İçin Evlilik Birliğini Çekilmez Hale Getirmesi Gerekir
Bu şart kanunda açıkça aranan bir şarttır. Yani salt küçük düşürücü suç işlemek veya haysiyetsiz hayat sürmek bu sebebe dayanarak boşanma davası açma hakkı vermez. Bununla birlikte eşlerden biri için ortak hayatı devam ettirmek kendisinden beklenemeyecek derecede çekilmez olmalıdır. Bu hususun varlığını hakim somut olaya göre takdir edecektir. Örneğin eşlerden ikisi de hırsızlık yaptığı durumda diğer eş bu sebebe dayanarak boşanma davası açamayacaktır.
- Dava Süreye Bağlı Değildir
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebebine dayanarak boşanma davası açmak için kanun bir hak düşürücü süre öngörmemiştir. Bu sebeple taraflar herhangi bir süreye tabi olmadan bu sebebe dayanarak boşanma davası açabilir. Ancak bu davanın her zaman her şartta açılabileceği anlamına gelmez. Eşi uzun yıllardır bu durumu devam ettirmesine rağmen sessiz kalan eşin yıllar sonra bu sebebe dayanarak dava açması hakkın kötüye kullanılması anlamına gelir. Bununla birlikte uzun yıllar birlikte yaşamaları evlilik birliğini devam ettirmenin çekilmez olması şartının da bulunmadığı anlamına gelir.
- Görevli ve Yetkili Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemeleridir. Aile mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde ise asliye hukuk mahkemeleri aile mahkemesi sıfatı ile davaya bakar. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son 6 aydan beri oturdukları yer mahkemesidir.
5. Yargıtay Kararları
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2011/1829 E.- 2011/23825 K.
”Davacı-davalı kocanın boşanma davası münhasıran ‘‘haysiyetsiz hayat sürme’‘ sebebine (TMK md. 163) dayanmaktadır. Haysiyetsiz hayatın varlığından söz edilebilmesi ve bu sebeple boşanma kararı verilebilmesi için, başkalarıyla ilişkinin bir yaşam tarzı olarak benimsenmiş ve bu şekilde yaşamanın devamlılık göstermesi gerekir. Davalı-davacı kadının bir başka erkekle cep telefonu ile konuştuğu ve mesajlaştığı toplanan delillerle ve dinlenen tanık beyanlarıyla anlaşılmaktadır. Gerçekleşen bu eylem koca bakımından, eşiyle birlikte yaşamayı çekilmez hale getirirse de haysiyetsiz yaşam olarak kabul edilemez. Öyleyse davanın reddi gerekirken, yetersiz gerekçe ile Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesindeki boşanma sebebi sabit kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2003/2300 E. – 2003/3448 K.
”Türk Medeni Kanununun 163. maddesi gereğince ister küçük düşürücü suç işlenmiş olsun, ister haysiyetsiz hayat sürülmüş olsun boşanmaya hükmolunması için bu durumların diğer eş için birlikte yaşamayı çekilmez hale getirmesi zorunlu olacak bu hususun kanıtlanması gerekecektir. O halde mahkemece yapılacak iş bu konuda taraf delillerini sorup, gösterdikleri takdirde toplamak, sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir. Bu yön gözetilmeden eksik araştırma ve incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.”
