TEKZİP HAKKI? TEKZİP YAYINLATMA NASIL YAPILIR?
Tekzip kelime anlamı yalanlama ve düzeltmedir. Hukuki olarak basın ve yayın araçlarıyla kişilik hakları zedelenen kişiler ,yapılan yayımın doğru olmadığını düzeltme ve cevap hakkını kullanarak tekzip edebilirler. Tekzip hakkı kaynağını Anayasanın 32. Maddesi ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 14. Maddesinden alır. Anayasaya göre kişiler haysiyet ve şereflerine dokunulması ve kendileriyle alakalı gerçeğe aykırı yayınlar yapılması halinde düzeltme ve cevap hakkına sahiptir. Basın Kanunu’nda ise tekzip metninin yayınlanma şartları detaylı olarak düzenlenmiştir.
5187 sayılı Basın Kanunu’na göre süreli yayınlar aracılığı ile kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal edici veya kişilerle alakalı gerçeğe aykırı yayım yapılması halinde ,bundan zarar gören kişi yayım tarihinden itibaren 2 ay içinde düzeltme ve cevap(tekzip) yazısını gönderebilir. Düzeltme ve cevap yazısı (tekzip) suç unsuru içermemeli ve 3.kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmamalıdır. Düzeltme ve cevap yazısı gönderildikten sonra sorumlu müdür hiçbir düzeltme ve ekleme yapmadan ,günlük süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren 3 gün içinde ,diğer süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren 3 günden sonraki ilk nüshada ,ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır.
İnternet haber sitelerinde ise zarar gören kişinin düzeltme ve cevap yazısını (tekzip) ;sorumlu müdür hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın ,yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde ,ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda ,URL bağlantısı sağlanmak suretiyle aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır.
Düzeltme ve cevapta (tekzip) ,buna neden olan eser belirtilir. Düzeltme ve cevap ilgili yazıdan uzun olamaz. “Uygulamada, hazırlanan tekzip düzeltme metinleri, noterden bir ihtarname eşliğinde ilgili kuruma gönderilmektedir. Düzeltme yazısı, suç unsuru içermemeli ve de haberi yeniden düzeltme gerektirecek biçimde üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmemelidir. Sorumlu müdür aldığı düzeltme metnini, günlük bir süreli yayında, aldığı tarihten itibaren üç gün içinde, günlük olmayan örneğin haftalık, aylık ya da iki aylık gibi süreli yayınlarda ise üç günden sonraki ilk sayıda haberin yayımlandığı sayfa ve sütun genişliğinde yani aynı ölçülerde yayınlamak zorundadır.
Cevap ve Düzeltme metninin yasaca belirlenen süreler içinde yayımlanmaması durumunda, yayım için tanınan sürenin bitiminden itibaren, belirlenen koşullara aykırı şekilde yayımlanması halinde ise yayım tarihinden itibaren on beş gün içinde cevap ve düzeltme talep eden kişiye yargıya başvuru hakkı doğar. Kişi bu durumda, bulunduğu yer sulh ceza hâkiminden yayımın yapılmasına veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak yapılmasına karar verilmesini isteyebilir. Sulh ceza hâkimi bu istemi duruşma yapmaksızın salt dosya üzerinden karara bağlar.” (İstanbul Barosu Dergisi 2012/1. sayıda yayımlanan yazıdan alıntıdır.)
Düzeltme ve Cevap(Tekzip) Metninin Basın Kuruluşu Tarafından Kabul Edilmemesi Halinde İzlenecek Yol
Düzeltme ve cevap(tekzip) yazısı kanunda belirtilen sürelerde basın kuruluşu tarafından yayınlanmaması halinde kişi, yayım için tanınan sürenin bitiminden itibaren ya da kanunda belirtilen hususlara aykırı şekilde yayımlanması halinde ise yayım tarihinden itibaren 15 gün içinde bulunduğu yer sulh ceza hakiminden yayımın yapılmasına ya da kanun hükümlerine uygun olarak yapılmasına karar verilmesini isteyebilir.
Hakim Kararına Rağmen Düzeltme ve Cevabın Yayımlanmaması
Düzeltme ve cevabın yayımlanmasına ilişkin kesinleşmiş hakim kararına uymayan sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili, onmilyar liradan yüzellimilyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. Ağır para cezası, bölgesel süreli yayınlarda yirmimilyar liradan, yaygın süreli yayınlarda ellimilyar liradan az olamaz. Düzeltme ve cevap yazısının yayımlanmaması veya kanunda belirtilen şartlara uyulmaksızın yayımlanması hallerinde hâkim ayrıca, masraflar yayın sahibi tarafından karşılanmak üzere, bu yazının iki internet haber sitesi ile tirajı yüzbinin üzerinde olan iki gazetede ilân şeklinde yayımlanmasına da karar verir.
